Schaduwopdracht kortdurende zorg

Opdracht schaduwen in de praktijk

De opdracht wordt uitgevoerd in de beginfase van de stage wanneer studenten worden ingewerkt in de beroepspraktijk. In dit stadium beginnen zij met een open blik en zijn zij in staat om ongehinderd door voorkennis of aannames te schaduwen. De opdracht kent vier fasen: ‘Voorbereiding’, ‘Schaduwen’, ‘Analyse’ en ‘Reflectie’. Deze fasen worden hieronder toegelicht:

Fase 1: Voorbereiding

Als student start je met het formuleren van één of meerdere leervragen. Deze kunnen betrekking hebben op zowel persoonlijke als professionele ontwikkeling. Ook zoek je naar een kader, ofwel een kijkraam, dat aansluit bij de leervraag. Het kijkraam kan een theorie, model of gedachtengoed zijn en helpt je richting te geven aan het daadwerkelijke schaduwen in de praktijk. Een voorbeeld van zo´n kader of kijkraam is het raamwerk van persoonsgerichte zorg dat binnen het onderwijscurriculum bachelor verpleegkunde bij Fontys Mens en Gezondheid een basis is om studenten op te leiden tot persoonsgerichte professionals. (McCormack and McCance, 2017). Je stemt in overleg met werkbegeleiders af welke momenten geschikt zijn om te schaduwen en je kiest een verpleegkundige uit om te schaduwen. Toestemming van de verpleegkundige en zorgvrager die geschaduwd worden is een voorwaarde om het schaduwproces te starten.

Fase 2: Schaduwen

Je kiest drie zorgmomenten uit die relevant zijn voor de beantwoording van de leervraag die passend zijn bij het kijkraam dat je gebruikt. Een leervraag zou bijvoorbeeld kunnen zijn: meer zicht krijgen op het verpleegkundig proces. Geschikte momenten om te schaduwen zouden dan kunnen zijn tijdens de opname, een overdrachtsmoment op de OK en een ontslaggesprek. Dit zijn momenten van daadwerkelijk schaduwen. Naast het schaduwen participeer je in het zorgproces, zoals bij een regulier stage. In bijlage 1 en 2 Schaduwopdracht zie je een toelichting en praktische adviezen op de activiteit schaduwen. De frequentie van schaduwen en de mate waarin jij je opstelt als de silent partner hangen af van de context en de te schaduwen verpleegkundige. Het uitgangspunt daarbij is dat het zowel voor jou als de verpleegkundige comfortabel en natuurlijk aanvoelt. Observaties worden genoteerd tijdens of vlak na het schaduwmoment in een logboek (bijlage 1 en 2 Schaduwopdracht). Ook formuleer je verhelderingsvragen die en volgend schaduwmoment richting kunnen geven of later gesteld worden aan de zorgvrager, naast betrokkenen of zorgprofessionals.

Fase 3: Analyse

Na het voltooien van de periode van schaduwen, ga je van een afstand kijken naar je eigen observaties door middel van een analyse van de verzamelde aantekeningen. Daarmee worden patronen en relevantie elementen voor de beantwoording van de leervraag geïdentificeerd. De grondigheid en diepgang die daarin wordt aangebracht, is afhankelijk van de onderzoeksvaardigheden die je bezit. Wanneer je op dit vlak nog weinig ervaring hebt, dan is ordenen en clusteren binnen het gekozen kijkraam een manier om de data te analyseren. Wanneer je verder in je opleiding bent, kan jij zelf coderen en thematisch analyseren.

Fase 4: Reflectie

Je presenteert je bevindingen die voortkomen uit je analyse aan het team, waarna je in dialoog gaat met collega’s. Tijdens deze dialoog reflecteer je op het proces en de uitkomsten en bespreek je implicaties en mogelijk vervolgacties voor het leerproces van jouzelf, de zorg en/of het team. Je bent vrij in de wijze waarop je de presentatie vormgeeft. Om succes in deze fase te vergroten is een groot bereik van de presentatie binnen het team, een interactieve aanpak en creativiteit belangrijk. Afhankelijk van de wijze van toetsing, kan de opdracht worden ingezet voor of vertaald naar een relevant toetsproduct.

Wil je meer uitleg en voorbeelden? Kijk dan deze video.